Dezynfekcja – środki do odkażania powierzchni, narzędzi i obiektów

Dezynfekcja jest jednym z najważniejszych elementów utrzymania higieny w gospodarstwach rolnych, szklarniach, tunelach foliowych, magazynach, przechowalniach, sortowniach, obiektach inwentarskich, halach produkcyjnych oraz pomieszczeniach gospodarczych.

Prawidłowo przeprowadzona procedura pomaga ograniczać liczbę określonych mikroorganizmów występujących na powierzchniach, narzędziach, urządzeniach, pojemnikach i elementach wyposażenia. Może wspierać ograniczanie ryzyka przenoszenia zanieczyszczeń pomiędzy roślinami, partiami produktów, stanowiskami roboczymi i poszczególnymi częściami obiektu.

W sklepie Ogrodniczo-Rolny.pl znajdziesz preparaty przeznaczone do dezynfekcji:

• szklarni,
• tuneli foliowych,
• magazynów,
• przechowalni,
• obiektów gospodarczych,
• pomieszczeń inwentarskich,
• powierzchni roboczych,
• posadzek i ścian,
• narzędzi ogrodniczych,
• skrzynek i pojemników,
• tac wysiewnych,
• multiplatów,
• stołów uprawowych,
• elementów wyposażenia,
• mat i przejść dezynfekcyjnych,
• systemów oraz instalacji, jeżeli dany produkt jest do tego przeznaczony.

Preparaty różnią się substancją czynną, zakresem działania, wymaganym stężeniem, czasem kontaktu, przeznaczeniem i sposobem aplikacji. Nie istnieje jeden uniwersalny środek odpowiedni do każdej powierzchni, każdego obiektu i wszystkich mikroorganizmów.

Produkt należy dobierać na podstawie:

• rodzaju dezynfekowanego miejsca,
• materiału powierzchni,
• rodzaju zanieczyszczeń,
• oczekiwanego spektrum działania,
• obecności roślin, zwierząt lub żywności,
• sposobu nanoszenia,
• warunków środowiskowych,
• instrukcji producenta,
• obowiązującego pozwolenia.

Samo użycie produktu o intensywnym zapachu nie oznacza, że przeprowadzono skuteczną dezynfekcję. O efekcie decydują między innymi dokładne przygotowanie powierzchni, właściwe stężenie, pełne pokrycie oraz zachowanie wymaganego czasu kontaktu.

Czym jest dezynfekcja?

Dezynfekcja to proces służący ograniczaniu określonych mikroorganizmów na powierzchniach, przedmiotach, wyposażeniu lub w innych miejscach objętych zakresem zastosowania danego produktu.

W zależności od właściwości preparatu działanie może obejmować określone:

• bakterie,
• grzyby,
• drożdże,
• wirusy,
• zarodniki,
• inne mikroorganizmy wymienione w dokumentacji.

Nie każdy preparat dezynfekujący działa na wszystkie wymienione grupy.

Środek opisany jako bakteriobójczy nie musi być jednocześnie:

• wirusobójczy,
• grzybobójczy,
• drożdżakobójczy,
• sporobójczy.

Zakres skuteczności powinien wynikać z dokumentacji konkretnego produktu. Nie należy rozszerzać jego zastosowania na podstawie ogólnego określenia „płyn do dezynfekcji”.

Produkt biobójczy – co to oznacza?

Produkt biobójczy zawiera substancję czynną lub mikroorganizm i jest przeznaczony do niszczenia, unieszkodliwiania, odstraszania albo ograniczania działania niepożądanych organizmów.

Do produktów biobójczych zalicza się między innymi część preparatów przeznaczonych do:

• dezynfekcji powierzchni,
• higieny rąk,
• dezynfekcji wody,
• ochrony materiałów,
• zwalczania owadów,
• zwalczania gryzoni.

Nie każdy detergent, środek czyszczący lub preparat zapachowy jest produktem biobójczym. Jeżeli działanie produktu jest wyłącznie fizyczne, na przykład polega na mechanicznym usuwaniu zabrudzeń bez deklarowanego zwalczania mikroorganizmów, nie jest ono równoznaczne z działaniem biobójczym.

Dezynfekcja a mycie

Mycie i dezynfekcja są odrębnymi procesami.

Mycie

Mycie służy przede wszystkim fizycznemu usuwaniu:

• ziemi,
• kurzu,
• pyłu,
• tłuszczu,
• resztek roślinnych,
• osadów,
• pozostałości nawozów,
• pozostałości środków chemicznych,
• materii organicznej,
• innych zabrudzeń.

Może odbywać się przy użyciu wody, detergentów, piany, urządzeń ciśnieniowych lub metod mechanicznych.

Dezynfekcja

Dezynfekcja następuje po odpowiednim przygotowaniu powierzchni i ma na celu ograniczenie określonych mikroorganizmów.

W wielu sytuacjach prawidłowa kolejność wygląda następująco:

1. usunięcie luźnych pozostałości,
2. czyszczenie mechaniczne,
3. mycie detergentem,
4. spłukanie zabrudzeń,
5. usunięcie nadmiaru wody,
6. naniesienie środka dezynfekującego,
7. zachowanie wymaganego czasu kontaktu,
8. końcowe spłukanie, jeżeli jest wymagane,
9. wysuszenie i przewietrzenie powierzchni.

Dokładny sposób postępowania zależy od stosowanego produktu.

Dlaczego mycie przed dezynfekcją jest ważne?

Materia organiczna może ograniczać skuteczność części środków dezynfekujących.

Zabrudzenia mogą:

• osłaniać mikroorganizmy,
• utrudniać dotarcie preparatu do powierzchni,
• reagować z substancją czynną,
• zmniejszać jej dostępne stężenie,
• tworzyć trudno dostępne warstwy,
• prowadzić do nierównomiernego zwilżenia.

Na powierzchni wyglądającej na czystą może nadal występować cienka warstwa osadu lub biofilmu. Dlatego samo spłukanie wodą nie zawsze przygotowuje powierzchnię do skutecznej dezynfekcji.

Dezynfekcja a sterylizacja

Dezynfekcja i sterylizacja nie są pojęciami zamiennymi.

Dezynfekcja służy ograniczaniu mikroorganizmów do poziomu wynikającego z deklarowanego działania produktu i przeprowadzonej procedury.

Sterylizacja jest bardziej wymagającym procesem, którego celem jest usunięcie lub zniszczenie wszystkich zdolnych do namnażania form drobnoustrojów, w tym szczególnie odpornych form przetrwalnikowych.

Standardowy preparat do powierzchni gospodarczych nie powinien być określany jako środek sterylizujący, jeżeli nie posiada odpowiedniego przeznaczenia i potwierdzonych właściwości.

Dezynfekcja a odkażanie

W języku potocznym określenia „dezynfekcja” i „odkażanie” często są stosowane zamiennie.

W opisach produktów najlepiej używać sformułowania odpowiadającego ich oficjalnemu przeznaczeniu. Nie należy przypisywać produktowi szerszego działania niż wskazane przez producenta i pozwolenie.

Preparaty do dezynfekcji powierzchni

Środki do powierzchni mogą być przeznaczone do stosowania na:

• posadzkach,
• ścianach,
• blatach,
• stołach roboczych,
• regałach,
• drzwiach,
• klamkach,
• elementach maszyn,
• pojemnikach,
• skrzynkach,
• konstrukcjach,
• urządzeniach,
• wyposażeniu gospodarczym.

Przed użyciem trzeba sprawdzić:

• czy preparat nadaje się do danego materiału,
• czy powierzchnia powinna być wcześniej umyta,
• jakie stężenie należy przygotować,
• jaki jest czas kontaktu,
• czy powierzchnia musi pozostać mokra,
• czy wymagane jest spłukanie,
• czy produkt można stosować w obecności roślin lub zwierząt,
• jakie środki ochrony osobistej są potrzebne.

Niektóre produkty mogą działać korozyjnie na metale albo powodować matowienie tworzyw sztucznych i odbarwienia powierzchni.

Dezynfekcja szklarni

Szklarnie wymagają regularnego utrzymywania higieny ze względu na wysoką wilgotność, podwyższoną temperaturę, dużą liczbę roślin i intensywny ruch pracowników.

Źródłem zanieczyszczeń mogą być:

• pozostawione resztki roślin,
• stare podłoże,
• chwasty,
• narzędzia,
• skrzynki,
• tace,
• rynny uprawowe,
• stoły,
• przewody,
• obuwie,
• wózki,
• maszyny,
• woda technologiczna.

Dokładne czyszczenie szklarni najlepiej przeprowadzać pomiędzy cyklami produkcyjnymi, gdy możliwe jest usunięcie roślin i uzyskanie dostępu do całej konstrukcji.

Dezynfekcja szklarni po zakończeniu uprawy

Procedura może obejmować:

1. usunięcie roślin,
2. wyniesienie resztek,
3. usunięcie sznurków i elementów jednorazowych,
4. oczyszczenie rynien,
5. usunięcie chwastów,
6. zamiatanie lub odkurzanie,
7. umycie konstrukcji,
8. mycie posadzki,
9. czyszczenie stołów i urządzeń,
10. zastosowanie preparatu dezynfekującego,
11. zachowanie czasu kontaktu,
12. wietrzenie i wysuszenie obiektu.

Szczególną uwagę należy zwrócić na:

• miejsca pod rynnami,
• odpływy,
• łączenia konstrukcji,
• strefy przy wejściu,
• okolice zbiorników,
• powierzchnie pod stołami,
• miejsca składowania pojemników.

Dezynfekcja szklarni z roślinami

Produkt przeznaczony do dezynfekcji pustego pomieszczenia nie powinien być automatycznie stosowany w czynnej uprawie.

Kontakt niewłaściwego preparatu z roślinami może powodować:

• poparzenia liści,
• bielenie tkanek,
• nekrozy,
• uszkodzenia kwiatów,
• zahamowanie wzrostu,
• uszkodzenie korzeni,
• zaburzenie mikrobiologii podłoża.

Przed zastosowaniem w obecności roślin należy potwierdzić, że instrukcja dopuszcza taki sposób użycia.

Dezynfekcja tuneli foliowych

W tunelach foliowych patogeny mogą pozostawać na:

• konstrukcji,
• folii,
• podporach,
• stołach,
• pojemnikach,
• liniach nawadniających,
• matach,
• narzędziach,
• ścieżkach,
• resztkach roślinnych.

Przed rozpoczęciem nowego sezonu należy usunąć pozostałości poprzedniej uprawy i dokładnie oczyścić wszystkie dostępne powierzchnie.

Preparat nie powinien uszkadzać:

• folii,
• gumowych uszczelek,
• elementów ocynkowanych,
• aluminium,
• przewodów,
• tworzyw sztucznych.

Zbyt wysokie stężenie może prowadzić do odbarwień, matowienia i przyspieszonej degradacji materiałów.

Dezynfekcja narzędzi ogrodniczych

Sekatory, noże, nożyczki, piły i narzędzia do szczepienia mogą przenosić zanieczyszczenia pomiędzy roślinami.

Szczególnie ważna jest dezynfekcja podczas:

• usuwania chorych pędów,
• cięcia pomidorów i ogórków,
• prowadzenia roślin,
• szczepienia,
• pobierania sadzonek,
• dzielenia roślin,
• pracy w szkółkach,
• usuwania porażonych części.

Przed dezynfekcją narzędzie należy oczyścić z:

• ziemi,
• tkanek roślinnych,
• soków,
• żywicy,
• rdzy,
• tłuszczu,
• pozostałości preparatów.

Środek powinien dokładnie pokryć część roboczą narzędzia i pozostawać na niej przez czas wymagany przez producenta.

Jak często dezynfekować sekator?

Częstotliwość zależy od poziomu ryzyka.

Narzędzie można dezynfekować:

• przed rozpoczęciem pracy,
• przed wejściem do nowej partii roślin,
• po kontakcie z chorą rośliną,
• przed przejściem do zdrowego rzędu,
• pomiędzy roślinami przy wysokim ryzyku przenoszenia choroby,
• po zakończeniu pracy.

Samo krótkie przetarcie ostrza może nie zapewnić wymaganego czasu kontaktu.

Dezynfekcja doniczek i tac

Doniczki, wielodoniczki, tace wysiewne i multiplaty mogą zawierać:

• resztki podłoża,
• korzenie,
• glony,
• osady nawozowe,
• biofilm,
• pozostałości poprzednich roślin.

Prawidłowe przygotowanie pojemników wielokrotnego użytku może obejmować:

1. wysypanie starego podłoża,
2. mechaniczne usunięcie resztek,
3. umycie detergentem,
4. spłukanie,
5. zanurzenie lub oprysk preparatem,
6. zachowanie czasu kontaktu,
7. ponowne spłukanie, jeśli jest wymagane,
8. wysuszenie,
9. przechowywanie w czystym miejscu.

Pominięcie czyszczenia może sprawić, że preparat będzie oddziaływał głównie na warstwę brudu, a nie powierzchnię pojemnika.

Dezynfekcja stołów i rynien uprawowych

Stoły, rynny i podpory mają bezpośredni kontakt z roślinami, pojemnikami, pożywką i odpływami.

Przed nowym cyklem warto:

• usunąć korzenie,
• oczyścić otwory odpływowe,
• usunąć glony,
• umyć całą powierzchnię,
• sprawdzić szczeliny,
• zastosować odpowiedni produkt,
• spłukać, jeśli wymaga tego instrukcja,
• pozostawić do wyschnięcia.

Szczególną uwagę należy zwrócić na miejsca, w których długo utrzymuje się wilgoć.

Dezynfekcja magazynów

Magazyny i przechowalnie powinny być przygotowane przed wprowadzeniem nowej partii produktów.

Procedura może obejmować:

• usunięcie pozostałości poprzedniego towaru,
• zamiatanie,
• odkurzanie,
• mycie posadzek,
• czyszczenie ścian,
• mycie regałów,
• czyszczenie wentylatorów,
• oczyszczenie odpływów,
• kontrolę zawilgocenia,
• zastosowanie preparatu,
• wietrzenie,
• wysuszenie.

Sama dezynfekcja nie rozwiąże problemu, jeżeli w obiekcie pozostają:

• zgniłe produkty,
• źródła wilgoci,
• pleśń konstrukcyjna,
• szkodniki magazynowe,
• nieszczelności,
• zabrudzona wentylacja,
• gryzonie.

Dezynfekcja przechowalni owoców i warzyw

W przechowalniach szczególne znaczenie ma rozróżnienie pomiędzy zabiegiem:

• w pustym obiekcie,
• przed wprowadzeniem plonu,
• w obecności przechowywanej żywności,
• na powierzchniach mających kontakt z żywnością.

Preparat przeznaczony wyłącznie do pustych pomieszczeń nie może być automatycznie stosowany w obecności owoców, warzyw, cebul, bulw lub nasion.

Po zabiegu może być wymagane:

• dokładne wietrzenie,
• spłukanie powierzchni,
• wysuszenie,
• zachowanie okresu przed wprowadzeniem towaru,
• kontrola pozostałości.

Dezynfekcja skrzynek i pojemników

Skrzynki transportowe mogą przenosić ziemię, resztki roślin i mikroorganizmy pomiędzy gospodarstwami, polami i magazynami.

Przed dezynfekcją należy:

• usunąć zawartość,
• oczyścić narożniki,
• umyć szczeliny,
• spłukać brud,
• nanieść preparat na całą powierzchnię,
• zachować wymagany czas,
• spłukać, jeśli jest to konieczne,
• wysuszyć.

Układanie brudnych skrzynek jedna na drugiej i opryskanie tylko zewnętrznej powierzchni nie zapewnia równomiernego kontaktu środka.

Dezynfekcja powierzchni mających kontakt z żywnością

Do powierzchni mających kontakt z żywnością należą między innymi:

• stoły sortownicze,
• blaty,
• taśmy transportowe,
• skrzynki,
• pojemniki,
• elementy linii pakujących,
• narzędzia,
• zbiorniki,
• regały.

Można stosować wyłącznie produkt odpowiedni do takiego przeznaczenia.

Instrukcja może wymagać:

• użycia określonego stężenia,
• zachowania czasu kontaktu,
• dokładnego spłukania wodą,
• wysuszenia przed ponownym użyciem,
• usunięcia żywności przed zabiegiem.

Brak intensywnego zapachu po zabiegu nie oznacza automatycznie, że powierzchnia jest gotowa do kontaktu z żywnością.

Dezynfekcja obiektów inwentarskich

W obiektach związanych z utrzymaniem zwierząt dezynfekcji mogą podlegać:

• podłogi,
• ściany,
• kojce,
• stanowiska,
• klatki,
• sprzęt,
• pojazdy,
• poidła,
• karmidła,
• pomieszczenia pomocnicze.

Przed zabiegiem należy sprawdzić:

• czy zwierzęta muszą zostać usunięte,
• czy należy usunąć paszę,
• czy trzeba opróżnić poidła,
• czy powierzchnie mają zostać spłukane,
• jak długo obiekt powinien pozostać pusty,
• kiedy można rozpocząć wietrzenie,
• kiedy można ponownie wprowadzić zwierzęta.

Produkt przeznaczony do pustych budynków nie powinien być rozpylany bezpośrednio na zwierzęta.

Dezynfekcja pojazdów i maszyn

Koła, podwozia, skrzynie ładunkowe i narzędzia robocze mogą przenosić ziemię i zanieczyszczenia pomiędzy obiektami.

Przed zabiegiem należy usunąć:

• błoto,
• słomę,
• liście,
• resztki produktów,
• olej,
• smary,
• inne zabrudzenia.

Następnie można zastosować środek przeznaczony do danego rodzaju powierzchni.

Trzeba uwzględnić możliwość oddziaływania preparatu na:

• lakier,
• aluminium,
• ocynk,
• gumę,
• przewody elektryczne,
• uszczelki,
• elementy hydrauliczne.

Maty dezynfekcyjne

Maty dezynfekcyjne mogą ograniczać przenoszenie zabrudzeń na obuwiu i kołach pojazdów.

Stosuje się je między innymi:

• przy wejściach do szklarni,
• przed obiektami inwentarskimi,
• pomiędzy strefami produkcyjnymi,
• przy wjazdach,
• w magazynach,
• w zakładach przetwórczych.

Skuteczność maty zależy od:

• wcześniejszego oczyszczenia obuwia lub kół,
• odpowiedniego preparatu,
• właściwego stężenia,
• całkowitego zwilżenia maty,
• regularnego uzupełniania roztworu,
• wymiany zabrudzonej cieczy,
• odpowiedniej długości kontaktu.

Mata wypełniona błotem, ziemią i resztkami organicznymi nie powinna być traktowana jako skuteczna bariera higieniczna.

Dezynfekcja obuwia

Obuwie pracowników może przenosić zanieczyszczenia pomiędzy:

• szklarniami,
• tunelami,
• magazynami,
• polami,
• sortowniami,
• pomieszczeniami socjalnymi.

Procedura może obejmować:

1. mechaniczne usunięcie błota,
2. umycie podeszwy,
3. przejście przez matę lub brodzik,
4. zachowanie kontaktu z roztworem,
5. używanie oddzielnego obuwia dla określonych stref.

Samo krótkie dotknięcie powierzchni maty czubkiem buta nie zapewnia dokładnego zwilżenia podeszwy.

Dezynfekcja instalacji nawadniających

W zbiornikach, przewodach i liniach kroplujących mogą powstawać:

• biofilm,
• glony,
• osady mineralne,
• zanieczyszczenia organiczne,
• kolonie mikroorganizmów,
• niedrożności.

Nie każdy preparat do dezynfekcji powierzchni nadaje się do stosowania w instalacji wodnej.

Przed zabiegiem należy uwzględnić:

• materiał przewodów,
• typ emiterów,
• rodzaj osadu,
• jakość wody,
• pH,
• twardość,
• obecność roślin,
• możliwość końcowego przepłukania,
• wpływ pozostałości na korzenie.

Preparatu przeznaczonego do pustej instalacji nie należy stosować podczas normalnego nawadniania, jeżeli instrukcja tego nie przewiduje.

Dezynfekcja zbiorników

Zbiorniki na wodę i pożywkę mogą wymagać okresowego czyszczenia.

W procedurze należy uwzględnić:

• opróżnienie zbiornika,
• usunięcie osadów,
• umycie ścian,
• oczyszczenie narożników,
• czyszczenie pokrywy,
• dezynfekcję,
• wymagany czas kontaktu,
• końcowe płukanie,
• ponowne napełnienie czystą wodą.

Nie należy dezynfekować zbiornika poprzez przypadkowe dolanie koncentratu do znajdującej się w nim wody.

Dezynfekcja przez oprysk

Oprysk jest jedną z najczęściej stosowanych metod nanoszenia preparatu.

Pozwala kierować ciecz bezpośrednio na:

• podłogi,
• ściany,
• konstrukcje,
• narzędzia,
• pojemniki,
• urządzenia.

Skuteczność zależy od:

• dokładnego pokrycia,
• ilości cieczy,
• rodzaju rozpylacza,
• wielkości kropli,
• ciśnienia,
• czasu kontaktu,
• czystości powierzchni.

Oprysk bardzo drobną kroplą może nie zapewnić wystarczającego zwilżenia silnie porowatej powierzchni.

Dezynfekcja pianowa

Piana może dłużej utrzymywać się na powierzchniach pionowych i ułatwiać obserwację miejsc, które zostały już pokryte.

Metoda pianowa może być przydatna przy:

• ścianach,
• konstrukcjach,
• maszynach,
• powierzchniach pochyłych,
• obiektach inwentarskich,
• dużych pomieszczeniach.

Nie każdy preparat tworzy stabilną pianę. Do aplikacji należy używać produktu i urządzenia przeznaczonego do tej metody.

Piana nadal wymaga zachowania właściwego stężenia i czasu kontaktu.

Dezynfekcja przez zanurzanie

Zanurzanie może być wykorzystywane do:

• narzędzi,
• elementów wyposażenia,
• małych pojemników,
• wybranych części maszyn,
• obuwia.

Element powinien zostać dokładnie oczyszczony i całkowicie zanurzony przez wymagany czas.

Roztwór należy wymieniać, gdy:

• jest silnie zabrudzony,
• został rozcieńczony,
• upłynął dopuszczalny czas użytkowania,
• zmienił właściwości,
• producent zaleca przygotowanie nowej porcji.

Dezynfekcja przez zamgławianie

Zamgławianie polega na rozprowadzeniu preparatu w postaci drobnych kropli.

Może być wykonywane przy użyciu:

• zamgławiacza ULV,
• generatora zimnej mgły,
• zamgławiacza termicznego,
• automatycznego systemu aerozolowego.

Nie każdy preparat dezynfekujący może być zamgławiany.

Produkt musi być przeznaczony do:

• konkretnego typu zamgławiania,
• określonego obiektu,
• wymaganej dawki,
• odpowiedniej temperatury,
• stosowania w obecności lub bez obecności roślin i zwierząt.

Zamgławianie nie zastępuje mycia. Drobna mgła nie usuwa biofilmu, tłuszczu ani resztek organicznych.

Stężenie środka dezynfekującego

Prawidłowe stężenie jest jednym z najważniejszych warunków skuteczności.

Zbyt niskie stężenie może:

• nie zapewnić deklarowanego działania,
• działać tylko na część mikroorganizmów,
• dawać pozorne poczucie bezpieczeństwa,
• prowadzić do niepotrzebnego powtarzania zabiegu.

Zbyt wysokie stężenie może:

• zwiększać zagrożenie dla operatora,
• powodować korozję,
• uszkadzać powierzchnie,
• pozostawiać pozostałości,
• zwiększać koszty,
• szkodzić roślinom i zwierzętom,
• powodować intensywniejsze parowanie.

Roztworu nie należy przygotowywać „na oko”.

Jak obliczyć ilość koncentratu?

Obliczenia należy przeprowadzać zgodnie z instrukcją produktu.

Przykładowo, jeżeli preparat ma być stosowany jako roztwór 1%, oznacza to określoną ilość koncentratu w końcowej objętości cieczy. Nie należy jednak przyjmować, że każdy zapis procentowy jest interpretowany identycznie bez sprawdzenia instrukcji producenta.

Do odmierzania warto używać:

• miarki,
• cylindra,
• dozownika,
• pompy dozującej,
• wagi, jeżeli produkt jest dawkowany masowo.

Czas kontaktu

Czas kontaktu określa, jak długo preparat powinien pozostawać na powierzchni, aby mógł wykazać deklarowane działanie.

Zbyt szybkie:

• spłukanie,
• wytarcie,
• wyschnięcie,
• usunięcie preparatu

może ograniczyć efekt zabiegu.

Jeżeli powierzchnia wysycha przed upływem wymaganego czasu, może być konieczne zmodyfikowanie sposobu aplikacji zgodnie z instrukcją.

Nie istnieje jeden uniwersalny czas kontaktu dla wszystkich środków. Może on zależeć od:

• stężenia,
• mikroorganizmu,
• temperatury,
• sposobu nanoszenia,
• rodzaju powierzchni,
• ilości zabrudzeń.

Temperatura preparatu i otoczenia

Temperatura może wpływać na skuteczność oraz stabilność roztworu.

Przy zbyt niskiej temperaturze część procesów chemicznych może przebiegać wolniej. Zbyt wysoka temperatura może natomiast zwiększać parowanie, nasilać zapach albo powodować szybszy rozkład substancji.

Nie należy automatycznie przygotowywać roztworu w gorącej wodzie.

W instrukcji produktu należy sprawdzić:

• zalecaną temperaturę wody,
• minimalną temperaturę otoczenia,
• maksymalną temperaturę stosowania,
• warunki przechowywania koncentratu.

Jakość wody

Woda wykorzystywana do przygotowania roztworu może wpływać na jego działanie.

Znaczenie mogą mieć:

• twardość,
• pH,
• zawartość żelaza,
• zawiesiny,
• zanieczyszczenia organiczne,
• temperatura.

Bardzo twarda lub zanieczyszczona woda może powodować:

• osad,
• zmętnienie,
• zmniejszenie stabilności,
• zatykanie urządzeń,
• reakcję z substancją czynną.

Jeżeli producent określa wymagania dotyczące wody, należy ich przestrzegać.

Biofilm

Biofilm jest warstwą zbudowaną z mikroorganizmów, ich produktów przemiany oraz zanieczyszczeń przytwierdzonych do powierzchni.

Może tworzyć się między innymi:

• w zbiornikach,
• przewodach,
• liniach kroplujących,
• odpływach,
• na stołach,
• w poidłach,
• na wilgotnych ścianach,
• w trudno dostępnych szczelinach.

Biofilm może ograniczać kontakt środka dezynfekującego z mikroorganizmami znajdującymi się w głębszych warstwach.

Jego usunięcie może wymagać:

• czyszczenia mechanicznego,
• detergentu,
• odpowiedniego preparatu myjącego,
• płukania,
• dopiero później dezynfekcji.

Samo zwiększenie stężenia środka dezynfekującego nie musi rozwiązać problemu biofilmu.

Czy można mieszać środki dezynfekujące?

Nie należy mieszać produktów bez jednoznacznego potwierdzenia zgodności.

Szczególnie niebezpieczne może być łączenie:

• związków chloru z kwasami,
• chloru z amoniakiem,
• silnych utleniaczy z innymi preparatami,
• kwasów z zasadami,
• różnych środków o nieznanym składzie.

Nieprawidłowe mieszaniny mogą powodować:

• uwalnianie toksycznych gazów,
• gwałtowne nagrzewanie,
• rozpryski,
• pienienie,
• utratę skuteczności,
• powstawanie osadu,
• uszkodzenie urządzenia,
• pożar.

Nigdy nie należy łączyć pozostałości preparatów w jednym nieopisanym pojemniku.

Dezynfekcja a korozja

Niektóre substancje mogą powodować korozję:

• stali,
• ocynku,
• aluminium,
• miedzi,
• elementów elektronicznych.

Ryzyko wzrasta przy:

• zbyt wysokim stężeniu,
• długim kontakcie,
• częstym stosowaniu,
• braku spłukiwania,
• pozostawianiu mokrej powierzchni,
• wysokiej temperaturze.

Przed zastosowaniem należy sprawdzić kompatybilność materiałową i ewentualnie wykonać próbę na małym fragmencie powierzchni, jeśli instrukcja na to pozwala.

Dezynfekcja a tworzywa sztuczne

Preparaty mogą wpływać również na:

• poliwęglan,
• polietylen,
• PVC,
• gumę,
• silikon,
• uszczelki,
• folie.

Możliwe skutki to:

• matowienie,
• odbarwienie,
• pęcznienie,
• utrata elastyczności,
• pękanie,
• osłabienie powierzchni.

Ogólne określenie „bezpieczny dla powierzchni” nie musi obejmować każdego rodzaju tworzywa.

Dezynfekcja a rośliny

Preparaty przeznaczone do powierzchni mogą być fitotoksyczne.

Kontakt z rośliną może powodować:

• nekrozy,
• plamy,
• bielenie,
• zahamowanie wzrostu,
• uszkodzenie korzeni,
• opadanie kwiatów,
• zmianę pH podłoża,
• wzrost zasolenia.

Przed zabiegiem w szklarni z uprawą należy sprawdzić, czy produkt może być stosowany w obecności roślin i czy wymaga osłonięcia uprawy.

Dezynfekcja a trzmiele

W szklarniach mogą znajdować się ule z trzmielami.

Przed użyciem preparatu należy ustalić:

• czy produkt jest szkodliwy dla trzmieli,
• czy ul należy zamknąć,
• czy trzeba wynieść go z obiektu,
• czy aerozol może dostać się do ula,
• jak długo utrzymują się pozostałości,
• kiedy można ponownie otworzyć wylot.

Środek dezynfekujący może nie być środkiem owadobójczym, ale nadal może szkodzić owadom przez bezpośredni kontakt, opary albo osiadanie na kwiatach.

Dezynfekcja a organizmy pożyteczne

Preparat może wpływać na:

• dobroczynki,
• pasożytnicze błonkówki,
• drapieżne pluskwiaki,
• pożyteczne nicienie,
• bakterie i grzyby biologiczne,
• mikroorganizmy podłoża.

Szczególne ryzyko występuje podczas:

• zamgławiania,
• oprysku całej konstrukcji,
• stosowania produktów utleniających,
• dezynfekcji systemów wodnych,
• aplikacji w czynnej uprawie.

Przed zabiegiem trzeba sprawdzić kompatybilność z prowadzonym programem biologicznym.

Środki bakteriobójcze

Preparaty bakteriobójcze są przeznaczone do ograniczania określonych bakterii w warunkach podanych w instrukcji.

Ich działanie zależy od:

• stężenia,
• temperatury,
• czasu kontaktu,
• rodzaju bakterii,
• obecności zabrudzeń,
• rodzaju powierzchni.

Nie należy zakładać, że produkt skuteczny wobec jednego gatunku bakterii będzie działał identycznie wobec wszystkich pozostałych.

Środki grzybobójcze do dezynfekcji

Preparaty o działaniu grzybobójczym mogą być przeznaczone do ograniczania określonych grzybów na powierzchniach i wyposażeniu.

Nie należy ich mylić z fungicydami stosowanymi bezpośrednio na rośliny.

Produkt biobójczy do powierzchni:

• nie musi być dopuszczony do opryskiwania roślin,
• nie posiada automatycznie rejestracji jako środek ochrony roślin,
• może powodować fitotoksyczność,
• może wymagać stosowania wyłącznie w pustym obiekcie.

Środki wirusobójcze

Deklaracja działania wirusobójczego powinna wynikać z dokumentacji produktu.

Znaczenie ma między innymi:

• rodzaj wirusa uwzględniony w badaniach,
• stężenie,
• czas działania,
• warunki zabrudzenia,
• metoda aplikacji.

Określenie „antybakteryjny” nie oznacza działania wirusobójczego.

Środki sporobójcze

Przetrwalniki należą do bardziej odpornych form mikroorganizmów.

Nie każdy standardowy preparat dezynfekujący wykazuje działanie sporobójcze. Jeżeli takie działanie jest potrzebne, powinno być wyraźnie potwierdzone dla danego produktu i procedury.

Zwiększenie stężenia zwykłego preparatu nie nadaje mu automatycznie właściwości sporobójczych.

Preparaty gotowe do użycia

Produkty gotowe do użycia nie wymagają rozcieńczania.

Ich zaletami mogą być:

• ograniczenie błędów dozowania,
• szybkie zastosowanie,
• wygoda przy małych powierzchniach,
• brak potrzeby przygotowania roztworu.

Nie należy ich dodatkowo rozcieńczać, jeżeli instrukcja tego nie przewiduje.

Trzeba nadal zachować:

• czas kontaktu,
• pełne pokrycie,
• wymagane środki ochrony,
• warunki spłukiwania.

Koncentraty do dezynfekcji

Koncentraty są przeznaczone do przygotowania roztworu roboczego.

Mogą być ekonomiczne przy dezynfekcji:

• dużych szklarni,
• magazynów,
• posadzek,
• maszyn,
• obiektów inwentarskich,
• wielu skrzynek i pojemników.

Wymagają jednak dokładnego dozowania. Błąd przy przygotowaniu dużej ilości cieczy może prowadzić do znacznego przekroczenia lub obniżenia stężenia.

Preparaty w tabletkach i proszku

Niektóre środki występują w postaci:

• tabletek,
• granulatu,
• proszku,
• saszetek rozpuszczalnych.

Przed użyciem należy zapewnić pełne rozpuszczenie produktu. Nierozpuszczone cząstki mogą:

• powodować nierówne stężenie,
• zatykać dysze,
• osadzać się na powierzchniach,
• uszkadzać pompy.

Nie należy rozdrabniać tabletek ani otwierać saszetek, jeżeli instrukcja tego nie przewiduje.

Jak wybrać środek do dezynfekcji?

Przed zakupem należy odpowiedzieć na następujące pytania:

1. Co będzie dezynfekowane?
2. Z jakiego materiału wykonana jest powierzchnia?
3. Jakie mikroorganizmy mają zostać ograniczone?
4. Czy powierzchnia ma kontakt z żywnością?
5. Czy w obiekcie znajdują się rośliny?
6. Czy przebywają w nim zwierzęta?
7. Czy stosowane są trzmiele lub organizmy pożyteczne?
8. Czy produkt ma być nanoszony opryskiem, pianą, zanurzeniem czy mgłą?
9. Czy powierzchnię można spłukać?
10. Jakie jest wymagane stężenie?
11. Jaki czas kontaktu trzeba zachować?
12. Czy produkt jest dopuszczony do danego zastosowania?

Nie należy wybierać preparatu wyłącznie na podstawie ceny za litr koncentratu. Znaczenie ma koszt gotowego roztworu, skuteczność w określonych warunkach i kompatybilność z powierzchnią.

Bezpieczeństwo użytkownika

Preparaty mogą działać:

• drażniąco,
• uczulająco,
• żrąco,
• szkodliwie po wdychaniu,
• szkodliwie dla środowiska.

W zależności od produktu mogą być wymagane:

• rękawice chemoodporne,
• okulary,
• gogle,
• osłona twarzy,
• kombinezon,
• fartuch,
• obuwie ochronne,
• półmaska,
• maska pełnotwarzowa,
• odpowiednie filtry.

Największe ryzyko kontaktu z koncentratem występuje często podczas:

• otwierania opakowania,
• odmierzania,
• przelewania,
• mieszania,
• napełniania urządzenia,
• usuwania rozlania.

Ochrona dróg oddechowych

Podczas oprysku, zamgławiania i nanoszenia piany może powstawać aerozol.

Zwykła maseczka higieniczna nie zapewnia ochrony przed wszystkimi:

• drobnymi kroplami,
• parami,
• gazami,
• substancjami lotnymi.

Typ filtra należy dobrać do informacji zawartych w karcie charakterystyki produktu.

Półmaska musi być szczelnie dopasowana. Zarost w miejscu przylegania może zmniejszać ochronę.

Wentylacja

Podczas pracy w zamkniętym pomieszczeniu należy zapewnić warunki określone przez producenta preparatu.

W zależności od metody może być wymagane:

• wyłączenie wentylacji podczas ekspozycji,
• zamknięcie pomieszczenia,
• późniejsze intensywne wietrzenie,
• mechaniczne usuwanie powietrza,
• odczekanie przed wejściem.

Brak widocznej mgły albo słaby zapach nie oznacza, że wejście jest bezpieczne.

Pierwsza pomoc

W miejscu przygotowania roztworu powinien być dostęp do:

• czystej wody,
• punktu płukania oczu, jeśli wymaga tego ryzyko,
• apteczki,
• etykiety produktu,
• karty charakterystyki,
• telefonu.

W razie kontaktu należy postępować zgodnie z instrukcją produktu.

Przy dostaniu się cieczy do oka zwykle konieczne jest natychmiastowe rozpoczęcie płukania. Przy zabrudzeniu skóry należy zdjąć zanieczyszczoną odzież i umyć miejsce zgodnie z zaleceniami.

Nie należy samodzielnie wywoływać wymiotów po połknięciu produktu, chyba że takie postępowanie wyraźnie zaleci personel medyczny.

Przechowywanie preparatów

Produkty należy przechowywać:

• w oryginalnych opakowaniach,
• z czytelną etykietą,
• w temperaturze podanej przez producenta,
• poza dostępem dzieci,
• poza dostępem zwierząt,
• z dala od żywności i pasz,
• w zamkniętym miejscu,
• z zabezpieczeniem przed wyciekiem,
• z dala od niezgodnych substancji.

Nie wolno przelewać koncentratu do:

• butelek po napojach,
• słoików,
• nieopisanych kanistrów,
• pojemników na żywność.

Gotowego roztworu nie należy przechowywać dłużej, niż dopuszcza producent.

Karta charakterystyki

Karta charakterystyki może zawierać informacje dotyczące:

• klasyfikacji zagrożeń,
• składu,
• pierwszej pomocy,
• postępowania w razie pożaru,
• usuwania wycieku,
• przechowywania,
• ochrony osobistej,
• stabilności,
• niezgodnych materiałów,
• transportu,
• postępowania z odpadami.

Nie zastępuje ona instrukcji stosowania, ale jest ważnym źródłem informacji podczas organizowania pracy i dobierania wyposażenia BHP.

Postępowanie po rozlaniu

Po rozlaniu koncentratu należy:

1. zabezpieczyć miejsce,
2. usunąć osoby postronne,
3. założyć odpowiednią ochronę,
4. zatrzymać wyciek, jeśli jest to bezpieczne,
5. zabezpieczyć kanalizację,
6. użyć odpowiedniego sorbentu,
7. zebrać skażony materiał,
8. umieścić go w oznakowanym pojemniku,
9. oczyścić powierzchnię zgodnie z kartą charakterystyki.

Nie każdy wyciek powinien być natychmiast spłukiwany wodą. Może to zwiększyć obszar skażenia albo spowodować niebezpieczną reakcję.

Jak sprawdzić legalność produktu?

Produkt deklarujący działanie biobójcze powinien posiadać właściwe pozwolenie.

Przed zakupem lub wprowadzeniem do oferty warto sprawdzić:

• nazwę handlową,
• numer pozwolenia,
• podmiot odpowiedzialny,
• substancję czynną,
• zakres zastosowania,
• rodzaj produktu,
• aktualność wpisu,
• treść etykiety.

Aktualny Wykaz Produktów Biobójczych jest publikowany przez URPL i obejmuje produkty posiadające pozwolenia wydane w procedurach krajowych i europejskich.

Najczęstsze błędy podczas dezynfekcji

Do najczęściej popełnianych błędów należą:

• pominięcie mycia,
• nanoszenie produktu na błoto i resztki organiczne,
• błędne stężenie,
• dozowanie „na oko”,
• zbyt krótki czas kontaktu,
• szybkie wysychanie powierzchni,
• brak pełnego pokrycia,
• wybór niewłaściwego spektrum działania,
• stosowanie na nieodpowiednim materiale,
• brak spłukiwania, gdy jest wymagane,
• niebezpieczne mieszanie środków,
• stosowanie produktu w obecności roślin wbrew instrukcji,
• brak wietrzenia,
• brak ochrony osobistej,
• używanie starego i zabrudzonego roztworu,
• traktowanie zamgławiania jako zamiennika mycia,
• dezynfekowanie tylko łatwo dostępnych powierzchni,
• brak czyszczenia narzędzi przed zanurzeniem.

Skuteczna dezynfekcja jest procesem składającym się z kilku etapów. Samo rozpylenie preparatu nie gwarantuje oczekiwanego efektu.

Dlaczego warto wybrać preparaty do dezynfekcji w Ogrodniczo-Rolny.pl?

W sklepie Ogrodniczo-Rolny.pl znajdziesz produkty przeznaczone do utrzymywania higieny w gospodarstwach rolnych, szklarniach, tunelach, magazynach, przechowalniach i obiektach gospodarczych.

Oferta może obejmować preparaty do:

• powierzchni,
• narzędzi,
• konstrukcji szklarni,
• tac i doniczek,
• skrzynek,
• magazynów,
• pomieszczeń inwentarskich,
• mat dezynfekcyjnych,
• instalacji,
• zamgławiania,
• mycia i przygotowania powierzchni.

Czytelne informacje o stężeniu, spektrum działania, przeznaczeniu i sposobie aplikacji ułatwiają dopasowanie produktu do konkretnego zastosowania.

Przed użyciem należy zawsze:

• przeczytać etykietę,
• sprawdzić numer pozwolenia,
• potwierdzić zakres działania,
• przygotować prawidłowe stężenie,
• zachować czas kontaktu,
• użyć wymaganych środków ochrony,
• sprawdzić konieczność spłukiwania.

Najczęściej zadawane pytania

Co to jest dezynfekcja?

Dezynfekcja jest procesem ograniczania określonych mikroorganizmów na powierzchniach, przedmiotach lub wyposażeniu za pomocą produktu przeznaczonego do takiego zastosowania.

Czym różni się dezynfekcja od mycia?

Mycie usuwa brud i pozostałości. Dezynfekcja ogranicza określone mikroorganizmy. W większości procedur najpierw wykonuje się mycie, a następnie dezynfekcję.

Czy każdy detergent dezynfekuje?

Nie. Detergent może usuwać zabrudzenia, ale nie musi posiadać potwierdzonego działania biobójczego.

Czy każdy preparat antybakteryjny działa na wirusy?

Nie. Działanie antybakteryjne nie oznacza automatycznie działania wirusobójczego.

Czy środek grzybobójczy do powierzchni można stosować na rośliny?

Nie, chyba że produkt posiada odrębne dopuszczenie do takiego zastosowania. Produkt biobójczy do powierzchni nie jest automatycznie fungicydem do ochrony roślin.

Dlaczego trzeba umyć powierzchnię przed dezynfekcją?

Brud, tłuszcz, ziemia i materia organiczna mogą osłaniać mikroorganizmy i osłabiać działanie preparatu.

Co to jest biofilm?

Biofilm jest warstwą mikroorganizmów i wytwarzanych przez nie substancji przytwierdzoną do powierzchni. Może być trudny do usunięcia samym środkiem dezynfekującym.

Czy większe stężenie działa lepiej?

Nie. Przekroczenie zalecanego stężenia może zwiększyć zagrożenie i uszkodzić powierzchnię, nie zapewniając proporcjonalnie lepszego efektu.

Co oznacza czas kontaktu?

Jest to czas, przez który preparat powinien pozostawać na powierzchni, aby wykazać deklarowane działanie.

Czy powierzchnia musi być mokra przez cały czas kontaktu?

W wielu zastosowaniach tak, o ile instrukcja produktu nie stanowi inaczej.

Czy po dezynfekcji trzeba spłukać powierzchnię?

Zależy to od preparatu i miejsca zastosowania. Spłukanie może być wymagane szczególnie na powierzchniach mających kontakt z żywnością, paszą, roślinami lub zwierzętami.

Czy można mieszać dwa środki dezynfekujące?

Nie należy tego robić bez potwierdzenia producenta. Niektóre mieszaniny mogą wydzielać toksyczne gazy.

Czy chlor można mieszać z kwasem?

Nie. Takie połączenie może prowadzić do uwalniania niebezpiecznego gazu.

Czy dezynfekcja usuwa pleśń ze ściany?

Preparat może ograniczać określone grzyby na powierzchni, ale nie usunie źródła wilgoci ani pleśni rozwijającej się wewnątrz konstrukcji.

Jak dezynfekować sekator?

Najpierw należy usunąć soki i resztki roślinne, a następnie nanieść lub zastosować właściwy preparat przez wymagany czas.

Czy wystarczy przetrzeć sekator chusteczką?

Tylko wtedy, gdy konkretny produkt i sposób zastosowania zapewniają właściwe stężenie, pełne pokrycie oraz wymagany czas kontaktu.

Jak często dezynfekować narzędzia?

Zależy to od ryzyka. Przy pracy z chorymi roślinami może być konieczna dezynfekcja po każdej roślinie lub przed przejściem do zdrowej części uprawy.

Czy można dezynfekować doniczki bez mycia?

Nie jest to zalecane. Resztki podłoża i korzeni mogą ograniczać skuteczność preparatu.

Czy można dezynfekować szklarnię z roślinami?

Tylko produktem przeznaczonym do takiego zastosowania. Preparat do pustych pomieszczeń może uszkodzić rośliny.

Czy środek dezynfekujący może uszkodzić folię tunelową?

Tak. Niektóre substancje lub zbyt wysokie stężenie mogą powodować matowienie, odbarwienie lub degradację tworzywa.

Czy można dezynfekować linie kroplujące?

Tak, ale wyłącznie produktem przeznaczonym do instalacji i zgodnym z materiałem przewodów oraz emiterów.

Czy środek do powierzchni można wlać do instalacji nawadniającej?

Nie, jeżeli instrukcja nie przewiduje takiego zastosowania.

Czy zamgławianie zastępuje klasyczną dezynfekcję powierzchni?

Nie zawsze. Mgła może uzupełniać procedurę, ale nie usuwa fizycznych zabrudzeń i może nie docierać pod warstwy biofilmu.

Czy do zamgławiacza można wlać każdy preparat dezynfekujący?

Nie. Produkt musi być przeznaczony do konkretnej metody zamgławiania.

Czy dezynfekcja jest bezpieczna dla trzmieli?

Zależy od preparatu. Przed zabiegiem należy sprawdzić wpływ produktu i sposób zabezpieczenia ula.

Czy preparat dezynfekujący szkodzi dobroczynkom?

Może szkodzić. Aerozol lub pozostałości mogą oddziaływać na organizmy stosowane w ochronie biologicznej.

Czy silny zapach oznacza skuteczną dezynfekcję?

Nie. Zapach nie jest miarą stężenia ani skuteczności biobójczej.

Czy brak zapachu oznacza, że można wejść do pomieszczenia?

Nie. Wejście jest możliwe dopiero po zachowaniu wymaganego czasu, wietrzeniu i spełnieniu warunków określonych przez producenta.

Jak przygotować roztwór dezynfekujący?

Należy odmierzyć koncentrat i wodę zgodnie z instrukcją, używając odpowiedniego dozownika lub miarki.

Czy można przechowywać gotowy roztwór?

Tylko przez czas i w warunkach określonych przez producenta. Niektóre roztwory szybko tracą aktywność.

Czy zimna woda obniża skuteczność?

Może wpływać na działanie niektórych produktów. Należy stosować wodę o temperaturze zalecanej w instrukcji.

Czy twarda woda ma znaczenie?

W przypadku niektórych substancji tak. Może wpływać na stabilność roztworu i powodować osady.

Jak sprawdzić, czy produkt jest legalny?

Należy zweryfikować numer pozwolenia i obecność produktu w aktualnym Wykazie Produktów Biobójczych URPL.

Czy produkt naturalny jest zawsze bezpieczny?

Nie. Naturalne pochodzenie nie wyklucza działania drażniącego, żrącego, uczulającego lub szkodliwego dla środowiska.

Jakie rękawice stosować?

Materiał rękawicy powinien być zgodny z rodzajem preparatu, stężeniem i przewidywanym czasem kontaktu.

Czy zwykła maseczka chroni podczas zamgławiania?

Nie. Ochronę dróg oddechowych należy dobrać według etykiety i karty charakterystyki preparatu.

Co zrobić po rozlaniu koncentratu?

Należy zabezpieczyć miejsce, zastosować wymagane wyposażenie ochronne i postępować zgodnie z kartą charakterystyki. Nie każdy produkt należy spłukiwać wodą.

Jak przechowywać środki do dezynfekcji?

W oryginalnych, zamkniętych opakowaniach, z dala od żywności, pasz, dzieci, zwierząt i niezgodnych substancji.